Ontruimingsinstallatie voor bedrijven: soorten, wettelijke eisen en installatie in 2026
Inhoudsopgave
Home » Ontruimingsinstallatie voor bedrijven: soorten, wettelijke eisen en installatie in 2026
Bij brand telt elke seconde. Is uw ontruimingsinstallatie op orde?
Stel: het brandalarm gaat af in uw bedrijfspand. Medewerkers kijken elkaar vragend aan, bezoekers raken in paniek. Chaos. Terwijl er maar één ding telt: iedereen moet veilig en snel naar buiten. Een goede ontruimingsinstallatie maakt het verschil tussen een georganiseerde evacuatie en een gevaarlijke situatie. Toch weten veel ondernemers niet wat het verschil is tussen een brandmeldinstallatie en een ontruimingsinstallatie, laat staan welk type in hun pand verplicht is.
In deze complete gids leest u alles over ontruimingsinstallaties voor bedrijven: de soorten, wettelijke eisen, kosten en installatie. Geschreven vanuit de praktijk van V&S Beveiligingstechniek — al sinds 2005 VEB-gecertificeerd installateur van brandbeveiligingssystemen in heel Noord-Nederland.
Wat is een ontruimingsinstallatie precies?
Een ontruimingsalarminstallatie (OAI) is een vast geïnstalleerd systeem dat bij brand automatisch — of handmatig — een ontruimingssignaal afgeeft. Het doel is simpel: iedereen in het pand waarschuwen dat ze moeten evacueren. Dit is fundamenteel anders dan een brandmeldinstallatie (BMI), die brand detecteert en doorgeeft aan een meldkamer. De BMI ziet de brand, de OAI vertelt mensen dat ze weg moeten.
In de praktijk worden beide systemen vaak gecombineerd: de brandmeldinstallatie detecteert rook, activeert direct het ontruimingsalarm, en stuurt tegelijkertijd een signaal naar de meldkamer. Dit noemen we een geintegreerd BMI-OAI-systeem. De norm die eisen stelt aan ontruimingsinstallaties is de NEN 2575, terwijl brandmeldinstallaties onder de NEN 2535 vallen.
De componenten van een ontruimingsinstallatie zijn:
- Signaalgevers: zwaailampen, sirenes (slow-whoop) en/of luidsprekers voor gesproken instructies
- Besturingskast: het brein van het systeem, gekoppeld aan de brandmeldcentrale
- Handbrandmelders: blauwe kastjes bij nooduitgangen voor handmatige activering
- Voeding: voorzien van noodstroomaccu voor minimaal 72 uur werking bij stroomuitval
Type A vs Type B ontruimingsinstallatie: wat is het verschil?
De NEN 2575 onderscheidt twee hoofdtypen ontruimingsalarminstallaties: Type A (luidalarm met gesproken woord) en Type B (alleen slow-whoop sirene). Het is cruciaal om het juiste type te kiezen — niet alleen voor de veiligheid, maar ook omdat een verkeerd type tot handhaving door de brandweer kan leiden.
Type A: gesproken woord installatie (luidalarm)
Een Type A ontruimingsinstallatie gebruikt een omroepinstallatie die duidelijke, gesproken instructies geeft. In plaats van alleen een sirene horen mensen een rustige stem die zegt: “Er is brand gemeld. Verlaat het gebouw via de dichtstbijzijnde nooduitgang. Gebruik geen lift.”
De NEN 2575-2 beschrijft de eisen voor deze installaties. Kenmerkend is de zone-indeling: niet elke verdieping hoeft tegelijk ontruimd te worden. Bij brand op de tweede etage krijgen alleen die verdieping en aangrenzende zones eerst het signaal — de rest volgt pas als het nodig is. Dit voorkomt onnodige paniek en opstoppingen bij trappenhuizen.
Toepassingsgebieden Type A:
- Grote openbare gebouwen (winkelcentra, stations, stadions)
- Ziekenhuizen en zorginstellingen
- Gebouwen met meer dan 500 m2 gebruiksoppervlakte per bouwlaag
- Gebouwen met complexe vluchtroutes of hoge bezettingsgraad
- Situaties waar paniek kan ontstaan bij een alarmsignaal zonder instructie
Type B: slow-whoop sirene (luidalarm)
Een Type B ontruimingsinstallatie gebruikt de bekende slow-whoop sirene — het oplopende geluid dat iedereen herkent als brandalarm. Geen gesproken instructies, alleen het akoestische signaal. De NEN 2575-3 beschrijft de eisen hiervoor.
Toepassingsgebieden Type B:
- Kleinere kantoorpanden
- Scholen en onderwijsgebouwen
- Kleine tot middelgrote bedrijfspanden
- Gebouwen met overzichtelijke vluchtwegen
- Locaties waar gebruikers bekend zijn met de omgeving
Stilalarm: de derde optie
Naast Type A en B kent de NEN 2575 ook het stilalarm (NEN 2575-4 en -5). Dit systeem gebruikt geen akoestische signalen maar werkt met attentiepanelen, gesproken codeberichten of draagbare ontvangers (piepers). Stilalarm wordt toegepast in omgevingen waar een luide sirene averechts werkt: operatiekamers in ziekenhuizen, gevangenissen, of situaties waarin personeel eerst de situatie moet verifieren voordat bezoekers gealarmeerd worden. Draadloze stilalarminstallaties worden momenteel herzien in NEN 2575-4 om aan te sluiten op moderne techniek.
Wanneer is een ontruimingsinstallatie wettelijk verplicht?
Dit is de vraag die ondernemers het meest stellen. Het antwoord ligt in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), dat per 1 januari 2024 het oude Bouwbesluit 2012 heeft vervangen.
De hoofdregel is helder: een ontruimingsalarminstallatie is verplicht als er een brandmeldinstallatie verplicht is (Bbl artikel 4.213 voor nieuwbouw, 3.119 voor bestaande bouw). De BMI-plicht wordt bepaald door drie factoren:
- Gebruiksfunctie: kantoor, zorg, onderwijs, horeca, winkel, logies — elke functie heeft eigen grenswaarden
- Gebruiksoppervlakte (GO): de totale vloeroppervlakte van de gebruiksfunctie
- Hoogste vloer van een verblijfsruimte: gemeten vanaf het maaiveld
Enkele concrete situaties waarin een BMI — en dus een OAI — verplicht is volgens het Bbl:
- Kantoorfunctie: bij een gebruiksoppervlakte groter dan 500 m2
- Zorgfunctie: bij zorgclusters en klinieken altijd verplicht, ongeacht oppervlakte
- Onderwijsfunctie: vanaf 300 m2 gebruiksoppervlakte
- Bijeenkomstfunctie (horeca): vanaf 150 personen of 500 m2
- Logiesfunctie (hotel): bij meer dan 10 bedden of >500 m2
Let op: het specifieke type (A of B) volgt niet uit harde m2-drempels, maar uit stroomschema’s in bijlage B (nieuwbouw) of D (bestaand) van NEN 2575. Een erkend installateur bepaalt op basis van gebruiksfunctie, bezettingsgraad en vluchtroute-complexiteit welk type nodig is. Dit is maatwerk — laat u niet verleiden tot ‘vuistregels’ die achteraf niet blijken te kloppen.
Voor bestaande bouw geldt een ondergrens: voldoet een installatie aan NEN 2575:2000, dan mag deze blijven. Voldoet deze niet, dan moet hij minimaal naar dat niveau gebracht worden. Vraagt u een verbouwing aan? Dan kan de gemeente via een maatwerkvoorschrift (art. 3.7 Bbl) een hoger niveau eisen.
Ontruimingsinstallatie + brandmeldinstallatie: naadloze integratie
In de praktijk worden ontruimingsinstallaties vrijwel altijd gecombineerd met een brandmeldinstallatie. De brandmeldcentrale detecteert rook, stuurt direct een signaal naar de ontruimingscentrale, en die activeert de signaalgevers. Dit gebeurt in milliseconden — zodra een rookmelder afgaat, klinkt het ontruimingsalarm.
Waarom is een leverancier voor beide systemen verstandig?
- Een aanspreekpunt: bij storing of onderhoud belt u een nummer
- Garantie op koppeling: de installateur staat in voor het hele systeem, niet alleen voor ‘zijn’ deel
- Minder storingskans: twee systemen van dezelfde leverancier zijn ontworpen om samen te werken
- BORG-dekking: inspecties en certificering verlopen efficienter
- Kostenbesparing: gecombineerde installatie scheelt 15 tot 25% ten opzichte van twee aparte trajecten
V&S Beveiligingstechniek installeert beide systemen geintegreerd. Meer over de wettelijke basis leest u in onze uitgebreide gids over wanneer een brandmeldinstallatie verplicht is.
Wat kost een ontruimingsinstallatie? Prijsindicatie 2026
De kosten van een ontruimingsinstallatie varieren sterk — van enkele duizenden euro’s voor een eenvoudig Type B-systeem tot tientallen duizenden voor een geavanceerd Type A-systeem in een groot pand. Hieronder een realistische indicatie op basis van actuele marktprijzen (juni 2026):
| Situatie | Type | Indicatieve kosten (incl. installatie) |
|---|---|---|
| Klein kantoor (250-500 m2, 1 bouwlaag) | Type B | 1.500 – 3.500 euro |
| Middelgroot kantoor (500-1.000 m2, 2-3 bouwlagen) | Type A | 4.000 – 8.000 euro |
| Schoolgebouw (1.000-3.000 m2) | Type A | 6.000 – 15.000 euro |
| Zorginstelling (>3.000 m2, zone-indeling) | Type A | 15.000 – 35.000+ euro |
Componentprijzen los:
- Signaalgever (sirene/zwaailamp): 50 – 150 euro per stuk
- Luidspreker voor gesproken woord (Type A): 80 – 200 euro per stuk
- Besturingskast (OAI-centrale): 800 – 2.000 euro
- Handbrandmelder (blauw): 30 – 80 euro per stuk
- Noodstroomaccu: 100 – 400 euro
Let op: dit zijn indicaties exclusief btw, inspectie, certificering en periodiek onderhoud. Een exacte offerte is altijd op maat — de indeling van uw pand, het aantal ruimtes en de complexiteit van vluchtroutes bepalen de uiteindelijke prijs. Vraag een vrijblijvende offerte op maat aan.
Onderhoudsplicht: hoe vaak moet een ontruimingsinstallatie gekeurd worden?
Een ontruimingsinstallatie is een levensreddend systeem — het moet altijd werken, ook na jaren in een stoffige technische ruimte. Daarom schrijft de NEN 2654-1 verplicht periodiek onderhoud voor:
- Maandelijks: visuele controle door de beheerder. Zijn er beschadigingen? Brandt de storings-LED niet? Zijn signaalgevers vrij van obstructie?
- Jaarlijks: uitgebreid periodiek onderhoud door een erkend installateur. Alle signaalgevers worden getest, de noodstroomaccu wordt doorgemeten, koppelingen met de BMI worden gecontroleerd, en het systeem wordt in testmodus volledig doorlopen.
Het onderhoud wordt vastgelegd in een beheerplan, dat u samen met uw installateur opstelt op basis van NEN 2654-1 en eventuele aanvullende eisen van uw verzekeraar of de brandweer. De afschrijvingstermijn van een ontruimingsinstallatie bedraagt ongeveer 15 jaar. Bij volledige vervanging geldt daarna het nieuwbouwniveau.
Wat gebeurt er als u onderhoud overslaat?
- Bestuurlijke boete: de gemeente kan handhaven op het Bbl. Bij overtreding van de brandveiligheidsvoorschriften riskeert u een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete
- Verzekeringsproblemen: bij brand kan uw verzekeraar de uitkering weigeren of korten als blijkt dat de ontruimingsinstallatie niet correct onderhouden was
- Aansprakelijkheid: raken er mensen gewond doordat het systeem niet werkte, dan kan de ondernemer persoonlijk aansprakelijk gesteld worden
Stappenplan: een ontruimingsinstallatie laten installeren
Hoe pakt u de installatie van een ontruimingsinstallatie praktisch aan? Dit stappenplan helpt u van papier tot werkend systeem:
- Risicobeoordeling: een erkend installateur loopt uw pand door en bepaalt op basis van het Bbl en NEN 2575 of een OAI verplicht is en welk type. Dit is de BORG-beoordeling.
- Programma van Eisen (PvE): de installateur stelt technische specificaties op: hoeveel signaalgevers, waar komen ze, hoe verloopt de koppeling met eventuele BMI, welke zones worden onderscheiden.
- Offerte op maat: op basis van het PvE ontvangt u een gespecificeerde prijsopgave met componenten, arbeidsloon en bijkomende kosten zoals inspectie en certificering.
- Installatie: de monteurs plaatsen de signaalgevers, bekabeling en besturingskast. Bij bestaande bouw wordt zoveel mogelijk buiten kantoortijden gewerkt om overlast te minimaliseren.
- Inbedrijfstelling & oplevering: het systeem wordt in testmodus volledig doorlopen. U ontvangt een opleverrapport en revisietekeningen.
- Onderhoudscontract: om te voldoen aan NEN 2654-1 sluit u direct een onderhoudscontract af voor de jaarlijkse inspecties.
Bent u benieuwd wat er bij uw pand komt kijken? Neem contact op voor een vrijblijvende beoordeling van uw brandveiligheid.
Veelgestelde vragen over ontruimingsinstallaties
+ Wat is het verschil tussen een brandmeldinstallatie en een ontruimingsinstallatie?
Een brandmeldinstallatie (BMI) detecteert brand via rookmelders en handmelders en geeft dit door aan een meldkamer. Een ontruimingsinstallatie (OAI) waarschuwt de aanwezigen met sirenes en/of gesproken instructies dat ze het pand moeten verlaten. De BMI ‘ziet’ de brand, de OAI ‘vertelt’ mensen dat ze moeten evacueren. In de praktijk zijn beide systemen vrijwel altijd gekoppeld: bij rookdetectie activeert de BMI direct de OAI.
+ Is een ontruimingsinstallatie verplicht voor mijn bedrijf?
Een ontruimingsinstallatie is wettelijk verplicht zodra er een brandmeldinstallatie verplicht is volgens het Bbl. Die verplichting hangt af van uw gebruiksfunctie (kantoor, zorg, onderwijs, etc.), de gebruiksoppervlakte en de hoogste vloer van een verblijfsruimte. Bij een kantoor >500 m2 is een BMI — en dus een OAI — bijvoorbeeld verplicht. Bij twijfel: laat een erkend installateur een risicobeoordeling uitvoeren. Vraag een vrijblijvende beoordeling aan via onze brandmeldinstallatie-pagina.
+ Wat kost een ontruimingsinstallatie?
Voor een klein kantoor met Type B (alleen slow-whoop sirenes) begint de prijs rond 1.500 tot 3.500 euro inclusief installatie. Een Type A systeem (gesproken woord) voor een middelgroot pand kost tussen 4.000 en 8.000 euro. Bij grotere gebouwen zoals scholen of zorginstellingen kunnen de kosten oplopen tot 15.000 euro of meer. Dit is inclusief componenten, arbeidsloon en inbedrijfstelling, exclusief periodiek onderhoud.
+ Hoe vaak moet een ontruimingsinstallatie gekeurd worden?
Volgens de NEN 2654-1 moet maandelijks een visuele controle uitgevoerd worden door de beheerder en jaarlijks een uitgebreid periodiek onderhoud door een erkend installateur. Tijdens het jaarlijkse onderhoud worden alle signaalgevers getest, de noodstroomaccu doorgemeten en koppelingen met de BMI gecontroleerd. Deze inspecties legt u vast in een beheerplan, dat ook uw verzekeraar kan opvragen.
+ Kan een ontruimingsinstallatie gecombineerd worden met een brandmeldinstallatie?
Ja, dit is zelfs de standaard in moderne gebouwen. De brandmeldcentrale stuurt bij rookdetectie direct een signaal naar de ontruimingscentrale, die vervolgens de signaalgevers activeert. Door beide systemen bij een installateur onder te brengen, bent u verzekerd van een naadloze koppeling, een aanspreekpunt bij storingen, en bespaart u 15 tot 25% op de totale kosten ten opzichte van twee aparte installateurs. Lees meer over brandmeldinstallatie-verplichtingen in 2026.
Uw ontruimingsinstallatie op orde? V&S helpt u verder
Een ontruimingsinstallatie is geen luxe — het is een wettelijke verplichting en uw verzekering tegen paniek bij brand. Of u nu een nieuw systeem nodig heeft, uw bestaande installatie wilt laten keuren, of gewoon wilt weten wat er voor uw pand verplicht is: V&S Beveiligingstechniek denkt graag met u mee.
Wij zijn VEB-gecertificeerd, actief sinds 2005, en werken volgens de strengste normen — van NEN 2575 tot BORG-certificering. Onze monteurs komen uit de regio en kennen de eisen van de Noord-Nederlandse veiligheidsregio’s. Geen verkooppraatje, gewoon helder advies van een installateur die dagelijks met brandbeveiliging werkt.
Bel 088-1120 444 voor een vrijblijvend adviesgesprek of vraag direct een offerte aan via ons offerteformulier. Liever langskomen? U vindt ons aan de Jupiterweg 10 in Leeuwarden.
V&S Beveiligingstechniek — VEB-gecertificeerd beveiligingsbedrijf uit Leeuwarden, actief sinds 2005. Uw partner in brandbeveiliging, camerabewaking, inbraakbeveiliging en toegangscontrole.
Vraag nu een gratis beveiligingsanalyse aan
Bescherm uw huis of bedrijf optimaal tegen inbraak en ongewenste indringers. Onze ervaren adviseur biedt een deskundige en persoonlijke beveiligingsanalyse om uw veiligheid te waarborgen.
Wacht niet langer en claim uw gratis analyse vandaag nog!

